Menu Close

Werken met een mindset uit de 80ies?

Embrace change VUCA world
Omarm verandering in de VUCA wereld

Hoe we denken over werk, hoe we omgaan met werkdruk, wat we vinden van onze werk-privé balans: veel wordt bepaald door onze maatschappij. En het oordeel van andere mensen. En dit sijpelt door in veel bedrijven en HR processen en in de politiek.

Veel mensen voelen zich verliezers in deze altijd maar sneller veranderende wereld. De politiek weet het niet meer en biedt geen stabiliteit. En veel mensen wentelen zich in slachtoffergedrag en zijn boos / bang / ongelukkig / opgebrand. Is onze mindset rond werken en leven nog wel aangepast aan de nieuwe context? Er is heel veel veranderd, en toch denken we nog vaak hetzelfde over werk als in de 80ies…

“The illiterate of the 21st century will not be those who cannot read or write, but those who cannot learn, unlearn & relearn.”

– Alvin Toffler

Tijd voor een update van de beenverwarmer!

De lineaire en stabiele loopbaan

We staan allemaal voor de uitdaging om onze mindset rond werk in vraag te stellen.

Sinds de jaren 60 hebben we een redelijk stabiel beeld gehad rond werk: je studeert, start daarna in een bepaalde job en je bent ‘succesvol’ als je zo lang mogelijk deze job kan uitvoeren en steeds meer expertise kan ontwikkelen.

De ideale carrière was lineair en stabiel: “the only way is up” en grotendeels bij dezelfde werkgever. Je werd een goede expert in je werkdomein en kreeg daarna eventueel een promotie om het team te gaan leiden. Begin vijftig ging je op pensioen en dan deed je andere dingen. Je loon ging in stijgende lijn tot aan je pensioen, alsook je vakantiedagen. Als leerkracht en ambtenaar was je vastbenoemd en deed je dezelfde job tot aan je pensioen. Als arbeider bleef je je werk doen, met dezelfde ploeg, met dezelfde baas, voor hetzelfde bedrijf. Een werkdag duurde van 8/9-4/5, behalve als je in shiften werkt. En die waren ook mooi vastgelegd. Promoties, verloning, bonusen, anciëniteit, opleidingen, speciale maatregelen voor 45+, … : alles was strak geregeld en geformaliseerd in cao’s en procedures. Bedrijven recruteerden mensen op basis van hun diploma en hun ervaring. Stabiliteit alom. De metafoor van de machine staat voor proces en projectgedreven organisaties, predict & control.

En toen werd de wereld VUCA

Maar dit past niet langer in de realiteit. We werken enerzijds langer. En anderzijds steeds korter bij dezelfde werkgever. Allerhande fenomenen steken de kop op: freelancers, contractors, onderaannemingen, flexwerk, nachtwerk, Deliveroo’s, buitenlandse werkkrachten, …. Sommige jobs worden nu in India of Roemenië gedaan of gewoonweg vervangen door een robot. De nieuwe generatie zoekt uitdagingen en ziet zichzelf geen 40 jaar dezelfde job uitoefenen.

Jobzekerheid blijft belangrijk maar ook afwisseling. Mannen en vrouwen werken beiden en nemen samen een rol op in de opvoeding van de kinderen. We willen genieten van het leven, actief zijn op sociale media, een actief sociaal leven hebben én we willen een goede work-life balans. We zijn ambitieus als het aankomt op ons eigen geluk. En het gaat snel, dus we moeten bijscholen of zijn niet meer mee met de nieuwe tendensen.

De wereld verandert en de organisaties en hun medewerkers gaan mee. Dat betekent dat het werk van gisteren, vandaag niet meer bestaat. Kijk maar naar vele van de uitvoerende bediende jobs die vandaag door robots wordt overgenomen. En het werk dat gisteren niet bestond is nu plots heel relevant is. Denk maar aan de hoeveelheid IT jobs die er zijn bijgekomen de laatste jaren, sociale media experts, influencers, etc…

Maar we zijn gewoontedieren…: Fight / Flight / Freeze

Gewoontedieren

Het gaat snel, maar mensen zijn gewoontedieren en we passen ons maar langzaaaaam aan. En ons ‘oerbrein’ werkt ook niet altijd mee. We opereren vanuit gekende succeservaringen en proberen nieuwe uitdagingen nog al te vaak aan te pakken met oplossingen die in het verleden werkten. We ontbreken vaak de durf om out of the box te kijken. We blijven met z’n allen hopen dat er duidelijkheid en zekerheid komt. Iets of iemand die komt met duidelijke cijfers en richtlijnen, zodat we weten welke kant we op moeten.

We vechten tegen de verandering en proberen de complexiteit en volatiliteit te neutraliseren. En dat zorgt voor een verstarring. Er worden geen beslissingen gemaakt, regeringsonderhandelingen slepen eeuwig aan, we komen collectief in de flight/fight of freeze modus. En dit zorgt net voor een nog grotere onzekerheid. Klinkt als een rampscenario? Wat moeten we dan doen?

Durven sneller schakelen

Wij geloven dat we moeten leren om de verandering te omarmen en leren om sneller te durven schakelen. We zullen moeten leren om verschillende scenario’s tegelijk uit te werken en dan het scenario te kiezen dat best past. Als dat niet juist bleek te zijn, moeten we leren leren uit onze fouten. Leren…het woord staat centraal. Leren je eigen succesformule te bedenken, als individu, team, organisatie en maatschappij.

In plaats van angst moeten we de heilige huisjes in vraag durven stellen. We hebben veel regels gemaakt om onze zekerheid veilig te stellen. Maar als de wereld verandert, moeten we ook flexibel onze eerder gemaakte structuren en regels durven te veranderen.

“We spend a lot of time helping leaders learn what to do, we don’t spend enough time helping leaders learn what to stop.”

– Peter Drucker

werkbaar werk beleid grow for it helmen
Durf!

Bij deze doen we een warme oproep naar de politiek, alle andere organisaties die hier impact kunnen hebben en ook iedereen die leeft op aarde: durf in vraag te stellen en ondersteun innovatie, flexibiliteit en durf. Ook in HR beleid en in werkbeleid. Durf het anders te bekijken. Spendeer tijd met mensen die andere ideeën hebben en luister. Kijk naar andere landen. Laat ons proberen niet te vervallen in het altijd maar bijschaven aan ‘oude’ en reeds bestaande oplossingen, want dan komen we enkel uit op “Belgische Koterij”.

Vanaf 45 out/d

Meer dan ooit wordt een Growth mindset noodzaak voor iedereen. Levenslang leren, het klinkt als een cliché, maar het wordt een absolute must.  

diversiteit insights discovery workshops grow for it
Diversiteit toelaten op de werkvloer

En leren kan ook door verschillende dingen te doen, het hoeft niet in de boeken of via hoorcollege’s.  En je bent ook niet uit-geleerd op je 40ste.

Maar ook dit zal een mindset shift vereisen. Zo sprak ik onlangs met een ervaren recruiter. Volgens hem was het positief om veel verschillende jobs te doen tijdens je carrière, maar op je 30ste moet je een keuze maken en gaan voor expertise in 1 bepaald domein of een sector.
Toen ik hem vroeg waarom, zei hij dat al die ‘verschillende ervaringen ‘ tegen je gaan werken als je ouder wordt, want je kan dan niet meer concurreren met jongere medewerkers. Op je 45 heb je ook “maar” 5 jaar ervaring in het specifieke gevraagde domein, je kost meer als oudere werknemer en je bent minder wendbaar.  Bovendien werkt de carrière wortel minder goed, dus is er minder kans dat je je uitslooft en extra hard werkt. Daarom: iemand van 29 wordt gekozen voor deze job. Goedkoper, flexibeler en productiever volgens de werkgever.

Ik ben ervan overtuigd dat deze redenering ervoor zorgt dat we niet al het potentieel dat er op de markt aanwezig is écht gebruiken. Het zet mensen vast op een leeftijd van 50 jaar, want als de enige weg omhoog is, waar je moet dan nog naartoe? We zullen in de toekomst dus hoogstwaarschijnlijk een meer divers parcours doorlopen, wat de flexibiliteit ten goede komt.

Misschien betekent langer werken ook helemaal niet langer hetzelfde werk doen. Misschien zijn er andere mogelijkheden om bij te dragen aan deze maatschappij, andere beroepen die beter combineerbaar zijn met de levensfase waar je je op een bepaald moment bevindt.

Wacht niet op Godot! (spoiler alert: hij komt niet…)

En hier komt ook weer de verantwoordelijkheid van de burger om hier zelf het ownership te nemen. De politiek kan regels en contouren maken zodat er meer mogelijk is, maar het is de verantwoordelijkheid van het individu, om de kansen te nemen en open te staan voor verandering en je verwachtingen onder de loep te nemen (bijvoorbeeld mbt loon dat steeds in stijgende lijn moet gaan).

“It is not the strongest of species that survive, nor the most intelligent, but the ones who are most responsive to change.”

– Charles Darwin

Maar hier zien we de laatste jaren net meer “slachtoffergedrag” bij mensen: we kijken naar de regering, naar Europa, naar werkgevers, naar andere groepen om onze problemen op te lossen. Veel mensen voelen zich op een of andere manier een verliezer in deze maatschappij. We zullen terug als individu de hand in eigen boezem moeten steken en niet altijd verwachten dat een ander dit oplost.

ownership grow for it werkbaar werk
Neem zelf ownership

Vele mensen kijken niet naar wat ze wel nog kunnen en welke job ze daarmee zouden kunnen doen. Ze focussen op wat niet meer kan en hoe de “politiek” of de werkgever dat zou moeten kunnen oplossen. Maar is het realistisch dat we verwachten dat we minder werken en evenveel verdienen?

Food for thought voor de komende jaren.

Interesse in de VUCA wereld en de link naar leadership? GrOw for it helpt je verandering als een opportuniteit te zien en sterk, empatisch leiderschap te brengen in de VUCA wereld.


Leave a Reply

Your e-mail address will not be published. Required fields are marked *