Geschreven door

Goele Nickmans

Over moeten en willen

Sinds kort heb ik er een nieuwe titel bij : consultant rond motivatie van medewerkers in organisaties. Binnen het ESF project ‘DRIVE’ mag ik Vlaamse KMO’s ondersteunen om betrokkenheid te vergroten, samen met een team van gedreven collega’s (https://www.esf-vlaanderen.be/nl/drive) .

Met het woord ‘adviseur of consultant’ heb ik het nogal moeilijk. Misschien omdat het vaak gelinkt wordt aan een ‘verwachting’. De verwachting dat een externe het probleem van de ‘ongemotiveerde’ medewerker kan oplossen. Met een toverstaf dan nog liefst.  Omdat ongemotiveerde medewerkers pijn veroorzaken (slechte resultaten, retentie, productiviteit, omzet, winst, etc…).

Het besef is er alvast…. onbetrokken medewerkers zijn inderdaad een grote uitdaging en kosten organisaties handen vol geld. Uit onderzoek blijkt dat meer dan 1 op 3 niet betrokken is bij hun werk. 43% is onthecht of heeft actief afgehaakt (2012 – Onderzoek door Tower Watson die 32000 werknemers bevraagde rond betrokkenheid). In sommige onderzoeken zijn de resultaten nog dramatischer.

Dat mijn job relevant is wordt zo wel duidelijk denk ik. Ik kan hiermee een verschil maken voor mensen. En ja… dat geeft me drive, goesting, energie. Je persoonlijk zinvol en relevant voelen is een soort van WILLEN.  En het is motivatie gebaseerd op ‘willen’ die we trachten te boosten bij zoveel mogelijk medewerkers. Want we weten uit onderzoek dat motivatie die vanuit WILLEN ontstaat – autonome motivatie – leidt tot duurzaamheid (goede resultaten voor een organisatie en als individu mag je dat vertalen in een goed geleefd & bevredigend leven).

Dat de oplossing complex is en een diepgaand begrip vereist van hoe motivatie werkt is het eerste wat ik mijn klanten duidelijk maak. Dat we een geschiedenis hebben waarop een organisatiestructuur gebouwd is. Dat we verschillende generaties hebben die anders werden opgevoed en dat onze samenleving ook constant in beweging is. Dat ons mensbeeld ondertussen geëvolueerd is en dat organisaties vanuit een bepaalde visie op de mens functioneren, etc…. Dat veranderen niet van vandaag op morgen gaat, maar dat je vanuit inzicht en begrip écht wel dingen in gang kan zetten en een gezondere werkomgeving kan bouwen waarin mensen kunnen floreren.

Waarom wij dingen doen

Belangrijk om te weten is dat er een verschil is tussen WILLEN & MOETEN als het aankomt op de reden waarom we bepaald gedrag stellen. De zelfdeterminatie theorie* (Gagné & Deci, 2005; Sheldon, Turban, Brown, Barrick, & Judge, 2003) stelt dat er 3 soorten motivatie zijn: niet kunnen, moeten en willen. Betrokken medewerkers stellen gedrag dat zoveel mogelijk gebaseerd is op ‘willen’ – autonome motivatie.

Hoe betrokkenheid dan bevorderen? Er ligt eerst en vooral een verantwoordelijkheid bij elk individu om een een goed zicht te krijgen op de eigen drivers (ook hier kan een organisatie in ondersteunen om dit bewustzijn te vergroten). De volgende stap is om voor jezelf een omgeving te bouwen waarin je optimaal kan floreren (en dus zoveel mogelijk gedrag kan stellen dat gebaseerd is ‘willen’). Organisaties kunnen betrokkenheid boosten door omgevingen ‘vruchtbaar’ te maken. Ervoor zorgen dat het ‘willen’ zoveel mogelijk kansen krijgt om te ontplooien door ‘groeivitamines’ toe te voegen die de psychologische basisbehoeftes (autonomie – binding – competentie) kunnen voeden.

Dus… het start bij… jezelf (Sorry voor iedereen die liever met de vinger wijst naar anderen, de werkgever, de maatschappij, de regering, etc….).

Maar hoe krijg je nu een duidelijker beeld op jouw motivatie? Door regelmatig in gesprek te gaan met jezelf en nieuwsgierig te zijn naar dat boeiende en interessante wezen…  JIJ! 

OK… een oefening. Bedenk eens een situatie waarin je iets gedaan hebt dat toch niet helemaal goed voelde. Of je had een bepaalde verwachting van iemand die niet werd ingelost. Er was ongetwijfeld een emotie… en dat is het ideale moment om even met jezelf in gesprek te gaan.

Vraag even aan jezelf waarom je dat gedrag gesteld hebt.

  1. Omdat ik het MOET.
    Je deed het omdat er een beloning zou volgen (dat kan een schouderklopje zijn of een financiële beloning). Of je deed het omdat er mogelijks een straf volgde als je het niet zou doen (ontslag, een negatieve commentaar, etc…). Het is ook mogelijk dat je het deed omdat je jezelf ‘van binnenuit’ druk oplegde. Als je het niet deed zou je je schuldig voelen of schamen. Of je deed het omdat je hoopte dat mensen dan fier op je zouden zijn bijvoorbeeld. Je wou verwachtingen van iemand anders inlossen (jouw ouders, de maatschappij, je partner, je familie, etc….). Misschien herken je wel een stemmetje dat niet echt vanuit jezelf komt maar lijkt op dat van iemand anders – je vader of moeder bijvoorbeeld (en dat weet je door gevoelens van schaamte, schuld, etc…). Of je deed het om iets terug te krijgen (erkenning, liefde, etc…).
  2. Omdat ik het WIL.
    Je deed het  omdat je zingeving ervaarde. Het paste in jouw missie, roeping. Of je deed het omdat het je echt plezier, passie en interesse opleverde. Je voelde ‘goesting’. Je voelde je echt leven. Er was weinig verwachting om iets terug te krijgen.

Laat je nieuwsgierigheid je leiden

Het verschil tussen moeten en willen is niet altijd kristalhelder. En vaak is het gedrag dat je stelt een mix tussen ‘moeten’ en ‘willen’.  Het vergt een open en nieuwsgierige houding om hier een beter zicht op te krijgen. Het komt er op neer echt radicaal eerlijk durven te zijn met jezelf en met anderen. Niet meteen te wijzen naar de andere maar eerst de moed te hebben om in de spiegel te kijken.

Misschien kom je er wel achter dat jouw gedrag voornamelijk reacties zijn op allerlei ‘moetjes’ die je jezelf oplegt. Om dingen als erkenning, bewondering, een goed gevoel over jezelf etc… te bekomen.  Maar ergens diep vanbinnen voel je dat het nooit echt voldoening geeft. Of dat je nooit helemaal krijgt wat je terug verwacht. Die teleurstelling en onrust… perfect om aan de slag te gaan!

Vragen stellen over het ‘waarom’ van jouw gedrag is soms pijnlijk, maar op termijn verlicht het je leven, kom je tot duurzaamheid en minimaliseer je het lijden. Groeien doet inderdaad pijn.

En ja…ook hier is het zo dat oefening kunst baart.  Zelfonderzoek is een ‘way of life‘.

Echt luisteren naar jezelf

Bij zelfonderzoek ga je de gesprekken die je met jezelf hebt observeren en analyseren. Je gaat je eigen gedachten op de onderzoekstafel te leggen. Je bent niet je gedachten maar de observator van je gedachten. Waarom denk ik dit? Waarom doe ik dit? Wat zit hier achter? Is dit een stemmetje uit mijn jeugd? Komt het vanuit een angst?

Misschien kom je er zo achter dat jij vooral dingen doet om anderen een plezier te doen? Om een complimentje te krijgen? Omdat je gelooft dat anderen dit van jou verwachten en dan fier op je zullen zijn? Daar hoeft niets mis mee te zijn, maar besef wel dat het tot problemen kan leiden wanneer het overgrote deel van jouw gedrag eigenlijk vanuit ‘moeten’ komt. Dat gaat op termijn energie kosten en je krijgt langzaam aan het gevoel ‘jezelf kwijt te geraken’. Je loopt leeg, voelt je een slachtoffer en ervaart weinig voldoening.

Wanneer je investeert in zelfonderzoek kan je leren om te luisteren naar jezelf en gaandeweg te ontdekken hoe het leven écht door jou geleefd wil worden.

Het vinden van jouw ‘WILLEN’ is een reis. De reis van persoonlijke groei die spannend, moeilijk, maar ook plezierig is. Het vergt geduld en inspanning. Want je bent als mens geen ‘probleem’ dat wacht op een oplossing. Maar je bent potentieel dat wacht op ontplooiing. 

Doe je niet aan zelfonderzoek? Ook dan zal het leven je dingen leren over jezelf. Je zal pijn en lijden ervaren, don’t worry! De relaties met anderen en externe gebeurtenissen zullen je sowieso interessante inzichten opleveren. Er actief mee aan de slag gaan is een groeiversneller en kan je op termijn helpen om ‘gezonde’ keuzes te maken en je leven op zo’n manier te gaan inrichten dat het echt voldoening geeft.

Het gefluister van de ziel

In deze quarantaine is er veel tijd voor zelfonderzoek. En wat ik dan des te meer besef is dat mijn job als coach/trainer/loopbaanbegeleider of ‘consultant’ 1 van de dingen is die me écht motiveert. Die nieuwe titel is geen streefdoel en is niet hetgeen me voldoening geeft. De inhoud van de job, daar word ik blij van. Het geeft me energie, plezier en goesting. Ik geniet van de avontuurlijke reizen die ik samen met anderen mag maken. En ja.. het voelt als een ‘roeping’ of een missie om anderen te begeleiden en stimuleren om dat avontuur van persoonlijke ontwikkeling aan te gaan.

Om samen beter in contact te komen met dat zachte gefluister van onze ziel.

Met datgene wat we écht WILLEN. 

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp

Ontdek hoe wij jou of
je organisatie kunnen helpen groeien